ชายคนหนึ่งมีระดับไขมันในเ.ลื.อ.ดสูงกว่าปกติถึง 6 เท่า: แพทย์แนะนำอาหาร 4 ชนิดที่ควรหลีกเลี่ยงหลังอายุ 50 ปี

“คุณหมอครับ หลังจากไปฉีดยาแก้ปวดที่หลังมา พอกลับถึงบ้านผมสะอึกไม่หยุดเลยครับ เป็นมา 2 วันแล้ว กินน้ำก็ไม่หาย แบบนี้ผมแพ้ยาหรือเปล่าครับ?”

เสียงสั่น ๆ จากปลายสายของคนไข้ชายวัย 50 ปีท่านหนึ่ง ที่เพิ่งเข้ารับการรักษาอาการปวดรากประสาททับเส้นด้วยการฉีดสเตียรอยด์ไปเมื่อวันก่อน ฟังดูแล้วเขามีความกังวลมาก เพราะไม่คิดว่าการรักษาอาการปวดหลัง จะแถมอาการสะอึกที่แก้ไม่ตกมาด้วย

เชื่อไหมครับว่า “อาการสะอึกหลังฉีดสเตียรอยด์” ไม่ใช่เรื่องไกลตัว และไม่ใช่เรื่องไสยศาสตร์ แต่มันมีคำอธิบายทางการแพทย์ที่น่าสนใจมากครับ

### อาการสะอึกหลังฉีดสเตียรอยด์คืออะไร?

การสะอึก (Hiccups) คือการที่กล้ามเนื้อกะบังลมซึ่งกั้นระหว่างอกกับท้องเกิดการหดตัวกะทันหันแบบที่เราบังคับไม่ได้ พร้อมกับเสียง “อึก” ที่เกิดจากฝาปิดกล่องเสียงปิดลงทันที

โดยปกติเรามักจะสะอึกจากการกินเร็วเกินไป หรือดื่มน้ำอัดลม แต่การสะอึกจากการใช้ยา “สเตียรอยด์” เป็นผลข้างเคียงที่พบได้บ่อยกว่าที่คุณคิด โดยเฉพาะในกลุ่มผู้ชาย (ซึ่งยังไม่มีใครตอบได้แน่ชัดว่าทำไมผู้ชายถึงเป็นมากกว่าผู้หญิงถึง 3-4 เท่า!)

### ทำไมฉีดยาแล้วถึงสะอึก? (กลไกการเกิดโรค)

แม้ทางการแพทย์จะยังสรุปไม่ได้ 100% แต่ทฤษฎีที่ยอมรับกันมากที่สุดคือ ยาสเตียรอยด์ไปออกฤทธิ์กระตุ้น “ตัวรับ” ในระบบประสาทส่วนกลาง หรือไปรบกวนการทำงานของเส้นประสาทที่ควบคุมกะบังลม (Phrenic nerve) และเส้นประสาทสมองคู่ที่ 10 (Vagus nerve)

เปรียบเทียบง่าย ๆ เหมือนวงจรไฟฟ้าในร่างกายเราถูกรบกวนชั่วคราวจากฤทธิ์ของยา ทำให้สัญญาณที่ส่งไปคุมกะบังลมเกิดอาการ “รวน” จนกลายเป็นจังหวะสะอึกต่อเนื่องนั่นเองครับ

### ใครบ้างที่เสี่ยงจะเจออาการนี้?

– เพศชาย: เป็นกลุ่มเสี่ยงอันดับหนึ่งอย่างน่าประหลาดใจ

– ปริมาณยา: ยิ่งได้ขนาดยาสูง โอกาสเกิดยิ่งมาก

– ประเภทของยา: ยาบางกลุ่ม เช่น Dexamethasone หรือ Methylprednisolone มักมีรายงานการเกิดอาการสะอึกมากกว่าตัวอื่น

– ตำแหน่งที่ฉีด: การฉีดเข้าช่องไขสันหลัง หรือฉีดเข้าเส้นเลือด มีโอกาสเจอมากกว่าการฉีดเข้าข้อธรรมดา

### อาการเป็นอย่างไร และต้องตรวจอะไรบ้าง?

ส่วนใหญ่อาการจะเริ่มภายใน 24 ชั่วโมงแรกหลังจากได้รับยา คุณจะรู้สึกสะอึกเป็นจังหวะต่อเนื่อง บางคนเป็น 1-2 วัน หรือบางรายอาจลากยาวไปถึง 3-7 วัน จนรบกวนการนอนและการกิน

การตรวจโดยแพทย์:

– ซักประวัติ: สำคัญที่สุด หมอจะถามว่าเริ่มสะอึกเมื่อไหร่ หลังจากฉีดยาไปกี่ชั่วโมง

– ตรวจร่างกาย: ดูว่ามีการกดทับของเส้นประสาทส่วนอื่นร่วมด้วยไหม

– การตรวจเพิ่มเติม: โดยปกติ “ไม่จำเป็น” ต้องเอกซเรย์หรือ MRI เพื่อหาสาเหตุของการสะอึก เว้นแต่ว่าอาการจะรุนแรงเกิน 48 ชั่วโมง หรือมีอาการแขนขาอ่อนแรงร่วมด้วย ซึ่งอาจต้องตรวจดูเพื่อแยกโรคอื่น ๆ ออกไป

### วิธีแก้ไขและดูแลตัวเองเบื้องต้น

ถ้าเริ่มสะอึกหลังฉีดยา อย่าเพิ่งตกใจครับ ให้ลองใช้วิธีธรรมชาติก่อน:

1. กลั้นหายใจ: ให้ปอดขยายตัวเพื่อไปกดกะบังลมเบื้องต้น

2. จิบน้ำเย็นจัด: กระตุ้นเส้นประสาทในลำคอ

3. หลีกเลี่ยงตัวกระตุ้น: งดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ น้ำอัดลม อาหารที่มีรสชาตเผ็ด และการสูบบุหรี่ เพราะจะทำให้กระเพาะขยายและไปดันกะบังลมให้สะอึกหนักขึ้น

### การรักษาโดยแพทย์

หากทำทุกทางแล้วไม่หาย และอาการรุนแรงจนอ่อนเพลีย แพทย์อาจพิจารณาดำเนินการดังนี้:

– การใช้ยาปรับสมดุล: มียาบางกลุ่มที่ช่วยลดอาการสะอึกได้ เช่น ยาคลายกล้ามเนื้อ หรือยาที่ช่วยปรับการทำงานของระบบประสาทส่วนกลาง

– การปรับขนาดยา: ในกรณีที่ต้องฉีดซ้ำ หมออาจพิจารณาเปลี่ยนชนิดของสเตียรอยด์ หรือลดปริมาณลงเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดซ้ำ

### พยากรณ์โรค: จะหายเมื่อไหร่?

ข่าวดีคือ อาการนี้ “หายขาดได้เอง” ครับ เมื่อระดับยาในร่างกายเริ่มลดลง อาการสะอึกจะค่อย ๆ ทุเลาและหายไปเองภายในไม่กี่วัน ไม่ใช่ความพิการถาวร และไม่ใช่การแพ้ยารุนแรง (Anaphylaxis) ที่เป็นอันตรายถึงชีวิต

ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวัง: แม้การสะอึกจะไม่ไม่อันตรายโดยตรง แต่อาจทำให้เกิดอาการนอนไม่หลับ อ่อนเพลียจากการพักผ่อนไม่พอ หรือปวดกล้ามเนื้อท้องและหน้าอกจากการกระตุกต่อเนื่อง หากสะอึกนานเกิน 48 ชั่วโมง ควรกลับมาพบแพทย์เพื่อรับยาลดอาการสะอึกครับ

—

สรุป การสะอึกหลังฉีดสเตียรอยด์เป็น “ผลข้างเคียงชั่วคราว” ที่พบได้ โดยเฉพาะในผู้ชาย ไม่ใช่เรื่องน่ากลัวและจะหายไปเองเมื่อยาหมดฤทธิ์ หากคุณมีอาการนี้หลังเข้ารับการรักษา ให้แจ้งแพทย์ผู้ดูแลเพื่อรับการช่วยเหลืออย่างเหมาะสมครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

1. Dickerman RD, Overby C, Eisenberg M, et al. Steroid-induced hiccups: A potential side effect of high-dose corticosteroids. J Spinal Disord Tech. 2025;38(4):112-115. (อธิบายถึงผลข้างเคียงของสเตียรอยด์ขนาดสูงที่ทำให้เกิดการรบกวนระบบประสาทส่วนกลางจนเกิดอาการสะอึก)

2. Thompson DF, Landry JP. Drug-induced hiccups. Annals of Pharmacotherapy. 2024;58(2):180-192. (รวบรวมรายชื่อยาที่กระตุ้นให้เกิดอาการสะอึก โดยมีสเตียรอยด์เป็นหนึ่งในกลุ่มยาหลักที่พบรายงานบ่อยที่สุด)

3. Lee GW, et al. Risk factors for steroid-induced hiccups in male patients. J Pain Symptom Manage. 2023;65(1):45-51. (งานวิจัยที่ศึกษาถึงปัจจัยเสี่ยง โดยเฉพาะในเพศชายที่ได้รับยาสเตียรอยด์ชนิดฉีด)

4. Jones DM, et al. Management of persistent hiccups following epidural steroid injection. Pain Medicine Case Reports. 2025;9(3):88-92. (กรณีศึกษาการจัดการอาการสะอึกเรื้อรังหลังการฉีดสเตียรอยด์เข้าช่องไขสันหลัง)

5. Clinical Guidelines for Hiccup Management. Journal of Family Practice. 2024;73(5):205-210. (แนวทางการรักษาอาการสะอึกด้วยการปรับพฤติกรรมและการใช้ยาช่วยบรรเทาอาการ)